محمد بن أحمد الفاسي المكي ( مترجم : محمد مقدس )

66

شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى )

و نيز آبادى « قرن المنازل » كه شاعر دربارهء آن مىگويد : ألم تسألِ الربع أنْ ينطقا * بِقَرْن المنازلِ إنْ أخْلَقا « آيا از ربع نخواستى كه سخن بگويد ، آن‌گاه كه به در قرن‌المنازل درآمدند ؟ » و غيل « 1 » و عكاظ « 2 » و « ليَّه » « 3 » و ترَبَه « 4 » و بيشه « 5 » و تَباله « 6 » و هجيره « 7 » و لنيه « 8 » و جرش « 9 » و سراه « 10 » و آبادىهاى آن در تهامه شامل « مَلَكان » « 11 » و « عشم » « 12 » و « يسر » « 13 » و « عكّ » « 14 » است .

--> ( 1 ) - جايى است در بالاى يَلَمْلَم كه خود تنگه‌اى است در جنوب مكه به فاصلهء دو شب كه ميقات اهل يمن‌است و مسجد « مُعاذ بن جبل » در آن واقع است . ( معجم البلدان ، ج 4 ، ص 222 ) . ( 2 ) - عكاظ ، نخلستانى است واقع در تنگه‌اى كه تا طائف يك شب و تا مكه سه شب راه است ( معجم البلدان ، ج 4 ، ص 142 ) و امروزه بنا به بيشتر روايات ، « سيل » در جادهء طائف قرار دارد كه داراى چشمه و اندكى نخل و چند خانه و قهوه‌خانه است . ( 3 ) - « لبّه » تنگه‌اى است مشهور از سمت شرق طائف ( معجم البلدان ، ج 5 ، ص 20 ) . ( 4 ) - « تَرَبه » تنگه‌اى است در نزديكى مكه به مسافت دو روز از آن ( معجم‌البلدان ، ج 8 ، ص 21 ) . ( 5 ) - « بيشه » نيز از تنگه‌هاى مشهور حجاز و از توابع مكه ، در مرزهاى يمن است ( معجم‌البلدان ، ج 1 ، ص 529 ) . در المسالك ، ص 133 ، « بيش » آمده است . ( 6 ) - « تباله » جايى است با فاصلهء يك شب در جنوب بيشه ( معجم البلدان ، ج 2 ، ص 9 - 10 ) . ( 7 ) - هجيره ، جايى در همان نواحى است . ( 8 ) - « لنيه » شايد همان رنيه در نزديك بيشه و تثليث و بَمْبَم و عقيق تمره باشد كه همگى متعلق به بنىتميم هستند . ( معجم البلدان ، ج 3 ، ص 74 ) . ( 9 ) - جُرَش ، واقع در منطقه‌اى است كه امروزه « عُسَير » ( به ضم اول و فتح دوم ) نام دارد . ( 10 ) - سراه ، نام كوه‌هاى حجاز در فاصلهء تهامه و نجد است كه حجاز از آن نام گرفته است ( معجم‌البلدان ، ج 3 ، ص 205 ) . ( 11 ) - مَلَكان ، به فتح لام ، كوهى است در طائف و به كسر لام ، تنگه‌اى است از آنِ « هذيل » كه هر دو در حجازند . ( معجم البلدان ، ج 5 ، ص 194 ) . اين نام در مسالك ( ص 133 ) به ضنكان تصحيف شده است . ( 12 ) - عشم روستايى يمنى نشين از روستاهاى تهامه است . ( معجم البلدان ، ج 4 ، ص 156 ) . ( 13 ) - يسر ، نقبى زير زمينى است داراى آب در دهناء ( معجم البلدان ، ج 5 ، ص 436 ) . ( 14 ) - « عك » نام قبيله‌اى است كه احتمالًا از قبايل عسير باشد و يك آبادى در يمن نيز متعلق به آنهاست ( معجم البلدان ، ج 4 ، ص 142 ) .